Serwis Doradztwa Podatkowego - nr 000288 - 23 lutego 2015 r.


PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG


 
1. Prawo do odliczenia podatku pomiędzy małżonkami znajdującymi się w ustawowej wspólności majątkowej


Organy podatkowe, dokonując interpretacji przepisów prawa podatkowego, winny bazować wpierw na przepisach prawa podatkowego. Jednakże, jeżeli w trakcie analizowania przepisów zaistnieją luki interpretacyjne wskazujące na brak np. zdefiniowania danego pojęcia na potrzeby konkretnej sprawy – dopiero wtedy mogą posiłkować się przepisami innych dziedzin prawa. W tym zakresie należy przytoczyć wyrok NSA z dnia 19 marca 2014 r. (II FSK 883/12), zgodnie z którym „Dyrektor Izby Skarbowej naruszył bowiem jedną z rudymentarnych dyrektyw interpretacyjnych, jaką jest zakaz przeprowadzania wykładni w sposób, który czyni zbędnym fragment przepisu. Nie wziął także pod uwagę zasady autonomii prawa podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej, odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego, błędnie dał pierwszeństwo wykładni systemowej zewnętrznej – w przypadku gdy literalne brzmienie tego przepisu, wsparte wykładnią systemową wewnętrzną, nie budzi wątpliwości.”


Uzupełnieniem powyższego będzie teza zawarta w wyroku NSA z dnia 9 września 2014r. (I FSK 1430/13). Zgodnie z nią „(…) poszczególne elementy składające się na definicję prawa do odliczenia tworzą pewna całość, w oparciu o którą realizuje się istota podatku neutralnego dla przedsiębiorców, a obciążają de facto ostatecznego nabywcę tj. konsumenta towarów i usług. (…) Prawo do odliczenia powstaje zatem jako konsekwencja dokonania przez podatnika określonych zakupów, które są następnie wykorzystywane do czynności opodatkowanych. (...) z czynnością opodatkowaną mamy do czynienia wtedy, gdy podlega ona opodatkowaniu na podstawie art. 5 u.p.t.u. oraz jest dokonywana przez podmiot działający w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.”


Wskazuje się również, że autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, które zakładałyby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie przepisów kodeksu cywilnego ma wpływ na zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług.


W związku z powyższym wskazać należy, że możliwym jest dokonywanie czynności cywilnoprawnych między małżonkami pozostającymi w ustawowej wspólności majątkowej, jeżeli czynności te dotyczą sfery objętej zakresem ich (małżonków, każdego z osobna) działalności gospodarczej oraz na tej podstawie skorzystanie przez nich z prawa do odliczenia podatku. Stanowisko to potwierdzają również liczne interpretacje indywidualne, w których stwierdzone zostało, że jeżeli dojdzie do stosunków cywilnoprawnych pomiędzy małżonkami, to na gruncie prawa podatkowego należy postrzegać ich jako dwa odrębne podmioty (np. IPPP2/443-128/12-2/IG).


Dlatego też twierdzenia organów podatkowych, zgodnie z którymi małżonkom znajdującym się w ustawowej wspólności majątkowej nie przysługuje prawo do odliczenia podatku, są stanowiskami sprzecznymi z wypracowaną przez organy praktyką. Wydaje się, że organy zapominają o tym, że podmioty takie (rolnik prowadzący działalność rolniczą – która w doktrynie uznawana jest za działalność gospodarczą, oraz jego małżonek prowadzący odrębną od działalności rolniczej działalność gospodarczą) należy rozpatrywać jako dwóch oddzielnych podatników podatku od towarów i usług, co w rzeczywistości upoważnia ich do skorzystania z przysługującego im prawa do odliczenia.



Marcin Rozbicki
młodszy konsultant podatkowy
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
tel. 22 517 30 64 wew. 126

 

spis treści
powrót do strony serwisu
do góry
Agencja interaktywna Migomedia