Serwis Doradztwa Podatkowego - nr 000375 - 24 października 2016


PODATKI DOCHODOWE



7. Regulowanie płatności możliwe także w formie potrącenia (kompensaty) - komunikat Ministerstwa Finansów


Zgodnie z przyjętym projektem nowelizacji ustaw o podatkach dochodowych (art. 15d ustawy CIT oraz 22p ustawy PIT) od dnia 1 stycznia 2017 r. podatnicy nie zaliczą do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.) została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Jednocześnie nowelizacją z dnia 13 kwietnia 2016 r. (Dz. U. z 2016 r, poz. 780) zmieniono brzmienie art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zmniejszając wartość transakcji obowiązkowo realizowanych za pomocą rachunku bankowego z 15 000 euro do 15 000 zł.
W ramach prac nad projektem nowelizacji podatnicy zgłaszali wątpliwości ze stosowaniem nowych przepisów w przypadku (kompensaty) m.in. Związek Banków Polskich. Ministerstwo Finansów uznało składane uwagi za niezasadne. Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa przepisy art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej odnoszą się do płatności gotówkowych/bezgotówkowych, a nie do regulowania należności (które to ma szerszy zakres). W przypadku płatności może ona być dokonana w formie gotówkowej lub bezgotówkowej. Jeżeli zatem ma miejsce uregulowanie lub wygaśnięcie zobowiązania z innych powodów niż dokonanie płatności, wówczas omawianych przepisów nie stosuje się.
Podobnie organy podatkowe wydawały od lat interpretacje indywidualne na gruncie art. 87 ust. 6 ustawy o podatku od towarów. Przykładowo w interpretacji indywidualnej z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. IPPP1/4512-511/15-2/KC. uznano, że przepis ten ustanawia konieczność zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego należności za transakcję o wartości przekraczającej 15.000 euro, a zatem nie dopuszcza w takim przypadku zapłaty bezpośrednio w formie gotówkowej. Nie odnosi się natomiast do zapłaty w formie potrącenia wzajemnych wierzytelności, którą reguluje art. 498 Kodeksu cywilnego.


Sporo zamieszania w tym zakresie wynikło z interpretacji art. 87 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem podatnik może złożyć wniosek o szybszy zwrot podatku, gdy wynika on z  faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone, z uwzględnieniem art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Na gruncie tej regulacji NSA wielokrotnie się wypowiadał, że uregulowanie faktury w formie kompensaty uprawnia do szybszego zwrotu VATu bo spełnia właśnie ten warunek (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I FSK 1075/10, z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. I FSK 1731/11, wyrok siedmiu sędziów z dnia 11 marca 2013 r., sygn. I FPS 5/12). Obecnie ta linia orzecznicza została przełamana przez NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. I FSK 1292/14).


Można jednocześnie spotkać stanowiska NSA całkowicie wręcz zakazujących stosowania kompensat pomiędzy przedsiębiorcami. NSA w wyroku z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. II GSK 1059/14. w pełni podzielił stanowisku Sądu I instancji, że z analizy omawianych przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprost wynika, że jeżeli płatność wynikająca z jednorazowej transakcji przekracza 15.000 euro, to bezwzględnie należy dokonać tej zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego. Przymus dokonania rozliczeń w opisanej sytuacji za pośrednictwem rachunku bankowego jednocześnie wyklucza przeprowadzenie tego rodzaju transakcji w formie potrącenia.


Zgodnie z oczekiwaniami Ministerstwo Finansów podtrzymało swoje stanowisko w komunikacie z dnia 13 października 2016 r. Wprowadzane od dnia 1 stycznia 2017 r. przepisy podatkowe odwołują się do pojęcia „płatności", wynikającej z transakcji (o której mowa w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), a zatem obejmują wyłącznie wskazany w nich sposób regulowania zobowiązania, tj. poprzez dokonywanie zapłaty. Regulacje te zatem nie znajdą zastosowania do innych form regulowania (wygasania) zobowiązań, które ze swojej istoty nie mają charakteru płatności i nie są związane z rachunkiem płatniczym. W związku z tym formy uregulowania zobowiązań takie jak m.in. kompensata (potrącenie), czy wymiana barterowa nie są objęte omawianymi przepisami.


Marcin Szymocha
Doradca podatkowy nr 12870
Dyrektor Oddziału Śląskiego ISP
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
tel. (32) 259 71 50

 

Rola Prezesa, Właściciela i Głównego Księgowego

 

spis treści
powrót do strony serwisu
do góry
Agencja interaktywna Migomedia